Примерное время на чтение статьи 4 минуты
ГАДИЛӘ
Гадилә күзләрен ачканда, өйдә беркем юк иде. Ул гадәттәгечә әнкәсенең йомшак тавышын көтте. Йокыдан уянганда әнкәсе һәркөн аны: «И-и, минем олы кызым торып килә бит», дип мамыктай йомшак чәчләреннән иркәләп уята. Бүген ул ягымлы тавыш ишетелми. Гадилә башта сабыр гына ятты, киерелде-сузылды, иснәп авызларын чәпелдәткәләде ,түшәгендә яткан килеш күкеле сәгатькә күз төшерде. Сәгатьнең күкесе кычкырырга җыенмый әле. Ә күкенең кайчан кычкырырга тиеш икәнен аңа бабасы өйрәтеп куйган иде инде. Шулай да өйдәге бер җан иясе бик нечкә генә тавыш биреп куйды. Гадилә аны шундук танып алды. Бу бит кичә әнкәсе каз астындагы йомыркадан әрчеп чыгарган каз бәбкәсе. Гадиләгә җан кергәндәй булды, димәк ул өйдә бер үзе генә түгел. Бәбкә тагын пипелдәп алды. Менә сиңа тамаша: тагын берничә пипелдек кушылды. Инде тыныч кына утырган каз да сабыйларын тынычландырырга тырышкандай кыштыр-кыштыр килә, йомшак кына кайгыртучан итеп бәбкәләренә эндәшә. Тора-бара кыштырдау көчәйде, тавышлар да көррәк чыга башлады. Шулчак тып иткән тонык кына тавыш ишетелде, ана каз хәвефле аваз бирә башлады. Ә тавыш иясе, йомгактай сары бәбкә, берни булмагандай муенын суза төшеп, үзенчә нидер пипелдәп Гадилә яткан карават астыннан леп-леп атлап килеп тә чыкты, бер дә курыкмый, бер дә шикләнми идән буйлап китеп барды. Аның артыннан тагын ике сары йомгак иярделәр.Кызчыкның сөенече, гаҗәпләнүе чиктән ашты. Ул башын карават читеннән асылындырып тын гына боларны күзәтә башлады. Инде бәбкәләр җидәү булды. Ә каз, мескен, оя эчендә нишләргә белми. Гадилә дә, инде әниләре күренер дип, юрганын башыннан ук капларга әзерләп куйды. Чөнки ул каздан бик курка. Әмма ана каз никадәр генә борчылса да, бәбкәләре артыннан чыга алмады. Ул чыкмагач, Гадилә дә батыраеп караваттан башын ныграк сузды. Казның хәле чыннан да мөшкел иде: аны бит кичә Гайникамал әби, ялан-ялан төшеп интектерә мөртәт, бу юлы да йомыркаларны чыгар вакыт җиткәч харап итеп бетерә инде, дип икенче-үрелгән оя белән каплап куйган иде. Казның тоткынлыкта булуы Гадиләгә кыюлык өстәде.. Бик тотып карыйсы килсә дә, кичә әнкәсе аңа бәбкәне тоттырмады. Тулып, еларга әзерләнгәч кенә: башыннан сыйпап кына кара инде алайса, әнкәсе ят итә башлый бит аны, дип бик ризасыз гына бармак белән генә кагылдырды. Шундый кызыккан иде бит югыйсә Гадилә. Әле ул гынамы,соңгы көннәрдә өйдә гел аяк очында гына йөрделәр. Инде бер кат ун йомыркасы томаланып икенче тапкыр да бәбкәсез каласы килми иде Гайникамалттәйнең . Ул чуттан бик каты булды әнкәсе . Күрше-күлән алдында оят бит. Әле дә ярый икенче кат булса да утырып хуҗаларын бәбкәле итәргә уйлады игелекле мал.
Гадилә күп уйлап интекмәде ана казның төшеп куркыныч тудыра алмаслыгын аңлап алу белән теге» кызыктыргыч уенчыклар»янына атылды. Оядагы каз да, дөнья күргән нәрсә ,чырыйлап тагын тавыш куптарды. Бу юлы инде җанашының ачыргаланып аваз бирүенә ишегалдындагы ата каз да түзеп тора алмады. Ул менә ничә көннәр ана казның газиз балаларын иярткән йончу кыяфәтен,әмма бик горур йөзен көтеп арыган иде.
Берсе тышта берсе өйдә ике казның яу куптаруларына Гадилә дә куркып уктай атылып кире караватына сикерде.Әмма бер килсә килә бит ул. Ата казны тышта ишегалды себереп йөргән бабасы абзарга ук илтеп япты.»Бик важный» эш белән мәшгуль ана казны борчымасын диде бугай. Гадиләне тагын бәхет басты.Җитез генә караватыннан шуып төште дә бәбкәләргә атылды.Тере йомгаклар матур борыннарын алга сузып кечкенә тәпиләре белән леп-леп йөгереп-куркышып тирә- якка сибелделәр.Ә Гадилә ,Гадилә шуларны тотмыймы соң?. Бәбкәләрнең әле берсен тотып карады,әле берсен. Кечкенә канатларыннан тотып биетеп азапланды ,чинатып идән буйлап куып йөрде. Ашатырга уйлап авызларына ипи валчыклары каптырды. Гадиләнең уе бары изгелектә.Бәбкәләр бу кыямәтне аңламый әллә кайларга качышып беттеләр. Әмма алай гына котылырсың Гадиләдән .Ул аларны кумер чүлмәге торган мич арасына куып кертә дә бик жайлы гына берәм-берәм эләктереп ала. Арыгач бала бәпләгәндәй кочаклап утырды.Ана каз да кычкырып хәлсезләнде. Бу бәләкәй афәткә управа таба алмау кайгысыннан аның тавышы ыңгырашып-гырлап чыга башлады. Ә «эшлекле» Гадилә бу вакытта инде ярым хәлсезләнгән ,ә кайберләре инде җан биргән бәбкәләрне йокларга салып азаплана иде. Бәбкә тавышлары тынгач, мескен ана каз да язмышына буйсынды,әкрен-әкрен тавышы тынды.
Таһау тыкрыгына бозау бәйләргә барган әнкәсе кайтып кергәндә Гадилә авыз эченнән генә ниндидер бер йомшак көй көйләп җан тәслим кылган бәбкәләрне бер читкә тезеп салып өсләренә косынкасын ябып йөри иде.
Ишекне ачып керү белән Гайникамал әби башта ни булганын аңышмый торды. Косынка астыннан җансыз бәбкә башларын күреп кинәт кычкырып җибәрде:
_Чукынып кына киткән нәстә икәнсең,нишләттең бәбкәләрне? Әстәгыфирулла Әстәгыфирулла! Бар икән күрәселәрем!- дип аягындагы кәлүшен дә салмый бәбкәләр янына ташланды.
Гадилә әле үзенең гадәттән тыш начар гамәл башкарганын белми иде. Шулай да әбисенең яшелле-зәңгәрле тавышы аны куырылып мич янына посарга мәҗбүр итте. Бәбкәләр өстенә ябылган косынканы йолкып алып аларның чынлап та исән түгеллегенә ышангач, әбинең зәһәре бөтенләе белән Гадиләгә күчте.
-Үтереп бетергәнсең бит ,сминҗә бала!Нигә тидең аларга? Ник тидең дим ?- дип ярсып Гадиләне качып торган җиреннән сөйрәп алды да артына бер-икене чәбәкләде. Гадиләгә шул гына кирәк тә. Күз яшьләренә тыгылып менә елап җибәрәм, менә елап җибәрәм дип торган бала кычкырып елап та җибәрде.Инде аны бер нидә туктатырлык түгел иде.Оныгын кочаклап алып әби дә кушылды.Тыштан иртәнге эшен бетереп,җырлап утырган самавыр төбендә тәмләп кенә чәй эчәргә өметләнеп кергән Шәйсолтан бабай эш бияләйләрен ишек төбендә торган урындыкка куеп өстенә утырды да боларга хәйран озак карап торды ,аннан гына читтә тезеп салынган каз бәбкәләрен күреп сызгырып җибәрде :”М-да-а, булган икән монда хәлләр”.
Беренче сөңге бозлар белән бәбкә чыгарам дип җилкенеп йөргән ана каз жәл, аннан да бигрәк күрше –күлән арасында инде бәбкәсез калмасам ярар иде дип үрсәләнеп йөргән Гайникамал жәл иде.Ходайның бирәсе килмәсә, юк инде.Гадиләсенен дә бит анын житмәгән бер жире юк, житезлегенә исен китмәле.
-Я, җитәр сезгә. Баш бетеп күз чыкмаган,нишләтәсең инде аларны , буласы булган бит инде ил буып акырышмагыз ,-диде ул чарасызлыктан ни әйтергә белмичә.Бераз уш җыйгач үлгән бәбкәләрне әйләндереп -әйләндереп карый-карый ,салмак кына хәрәкәтләр белән чиләккә тутырды да авыр сулап чыгып китте.