Примерное время на чтение статьи 4 минуты
Гадилә бик теләп көтеп алынган бала булды.
Бергә тора башлауларына дүртенче ел дигәндә,Зөбәрҗәтнең авырлы икәне беленде.Моңа барысы да шатландылар.Азамат өченЗөбәрҗәт кинәт кенә ни өчендер “йөзек кашы”на әйләнде.Ул сүзне Зөбәрҗәт һич кенә дә яратмады.Ә Азамат өзлексез “йөзек кашым” дип сайрады.Бу сүз Зөбәрҗәткә ниндидер ясалмалылык чәчә кебек иде.
-Йөзек кашым, син миңа һич шиксез малай алып кайтырга тиеш,-диде шатлыктан күкләрдә очып йөргән Азамат хатынына.
-Бусы тагын нинди сүз инде?Ходай кемне бирә инде җаным.Иң мөһиме исән-сау гына тусын дип аны җиргә тартып төшерә Зөбәрҗәт .
Кайнанасы исә авырлы килененә бер генә авыр эш тә эшләтәсе килмәде.Бакча эше, кер юуу, иелеп идән юуу кебек эшләрне әллә нинди риясыз хәйләләр белән Зөбәрҗәттән алыр иде дә, аңа җиңелрәк эш кушар иде.”Әни, син бозасың бит мине” дип көлә иде моны аңлап алган Зөбәрҗәт.Өйдә тузан сөртеп,ашарга әзерләп кенә йөргән Зөбәрҗәт эшкә баргач, рәхәтләнеп киерелеп эшли.Башта аның бәбәй көткәнен белмәделәр дә.Раствор тулы чиләкләрне очыртып кына йөртте ул.Штукатурлый торган объектның иң җайсыз ,хәтәр җирләренә ул менде.Зөбәрҗәт эшен яратып ,күңелен салып эшләде.Аның кулында шпатель,мастерок ише эш кораллары уйнап кына торды.
-Зөбәрҗәт, җитте сиңа,кияүгә чыкканыңа инде күпме, бер бәбәй алып кайтырга вакыт кызый, ирең читкә йөри башламасын.Гаиләнең тоткасы- бала ул-диде бер әбәткә туктагач,Хәмидә апасы. /Хәмидә апасы ул чакта ни дә булса белгәндер ахры./
Хәмидәнең үзенең өч малае бар.Ире Таһир белән икесе дә бергә эшлиләр.Шул кадәр дус-тату гаилә.Хәмидәнең әллә ни матурлыгы булмаса да ниндидер сөйкемле сөякле хатын ул.Ире шуңа да бер генә адым да аның артыннан калмый йөри торгандыр.Чандыр гына ир Хәмидәнең дә, үзенең дә раствор тулы чиләген күтәреп чаба.Хәмидә аны :”Нәрсә, мин инвалид мени үз эшемне үзем эшлим,ник минекен дә күтәреп чабасың, дип битәрли.
Ә без Хәмидә апа,заказ бирдек инде,-диде Зөбәрҗәт оялып кына.Кызларга шул гына кирәк тә.Зөбәрҗәтне сырып алдылар, бастырып әйләндерә-әйләндерә карадылар. Кемдер сөенде,кемдер котлады,кемдер киңәшләр бирде.Ә бу вакытта Зөбәрҗәтнең авыры инде төбәлеп, белеп караган кешегә сизелә иде.Ул көнне Зөбәрҗәт эштән кайтканда үзе генә кайтты.Авырлы хатынның көйсезләнүе булдымы, үз уйларына бирелеп мышкылдап та алды.Әйе, аның бәхетенә күз генә тимәсен: аны ярата торган ире бар,кайнана дус кызыдай якын күреп тора,яраткан эше бар.»Авыр булсын, ни булган.Мин дә хан кызы түгел,кеше эшләгән эшне эшлим,авырыксынып эшләмим бит»дип уйлады ул.
Июль аеның соңгы көннәре.Кошлар сайраудан туктаган .Ул үтеп йөри торган урман почмагыннан тирә-ягына каранып кызган һавада әлсерәгән чикерткә сайрауларына игътибар итеп ,һавада эленгән рәшәне күзләп , чүәкләрен салып кызган юл комыннан әкрен генә атлады.Тәнендә рәхәт бер алҗану,карынында дөньяга килергә ашкынып ятучы сабые.Зөбәрҗәт хәзер аны бөтен барлыгы белән ярата, шул сабые белән генә яши.Дөрес, ул ирен дә бик ярата,кайнанасы да газиз аңа,әмма сабые башка ,ул икенче!.Бала тапканда ана җаны кыл өстендә кала ,диләр.Куркынып аларны уйлады Зөбәрҗәт.Ул ничекләр табар.Җаннан җан яралу иң авыр хәл диләр бит.Ниләр күрер бу газиз башлар?..Түзәр Зөбәрҗәт, ничек тә баласы хакына түзәр.Бала хакына аналар ниләр генә эшләмиләр.Бала-җан җимеше дия иде әнкәсе.Уйга чумып атлаган Зөбәрҗәтне урман читенә чыгып хәл алып утыручы кайнанасы белән китапханәдә эшләүче күрше Камалия апа көтеп алдылар.Чираттагы ялдагы кайнанасы Камалияне шомыртка барырга күндергән икән.Чөмәкәй тулы чиләкләрен тотып ,кап-кара авызларын ерып каршы алдылар аны.
-Бигрәк күп җыйгансыз,диде Зөбәрҗәт исе китеп чиләктәге шомыртка үрелде,кайдан җыйдыгыз?
-Менә, чишмә ягында әрәмәлек башлана ,шунда егылып уңган инде шомырт,диделәр хатыннар.
— Кайту белән шомырт пирүге пешерербез ,алла бирса,диде кайнанасы канәгать кенә-аша Зөбәрҗәт, авырлы кешенең күзе төшә ул ризыкка.Ни генә ашыйсың килсә дә кыенсынып торма,бер-бер кимчелек белән тумасын,борынгыдан ук шулай дигәннәр.Әбиләр белми әйтмәс.
Әй ярата иде Зөбәрҗәт тә бала чакта шомырт җыярга.Ул олы яландагы шомыртның күплеге,аның эрелеге.Тирә-яктагы урмансыз авыллардан да киләләр иде анда. Бер шулай күрше кызы белән шомыртка бардылар.Инде җитү кызлар иде.Җырлый –җырлый җыйдылар, агач күләгәсендә урманның мең төрле хуш исенә исереп,әллә нинди кызыклар сөйләп утырып чөмләделәр.Чиләк аз гына тулмый калды.Чиләкне тутыру өчен иң тәмле ,иң эре шомырт агачын эзләп , сайланып озак йөрделәр.Чөнки кайту белән әнисе ашап карый : кызым шомыртны сайлап җыя белде микән?Алар күңелләренә ошаган шомырт агачын тапканда кояш кызарып урман артына качарга җыена иде.Кызлар әллә нинди формаларга кереп кәкрәеп авышкан агачка менеп утырдылар да,шәп агач табуларына сөенеп чыркылдашып алдылар Һәм җырлый-җырлый җыярга да керештеләр.Нинди туктамый җырлау булгандыр.Агачның шыгырдаганына да шырт-шырт итүенә дә игътибар бирмәгәннәр.Бервакыт, әллә кызлар җайсыз хәрәкәт ясап,әллә агачның үз вакыты җитеп, дөбердәп сынып та төштеләр.Күрше кызы:”Әләй малай, беттек бит, “дип кенә әйтә алды.
Камалия апасына да ис китмәле яңалык булган икән Зөбәрҗәтнең хәле.
Зөбәрҗәт җанашым, янымда эшләгән китапханәче кыз китте,балчык, кирпеч арасында каткан чалбар киеп йөрү булмас ,кил үз яныма .Начальство белән үзем сөйләшәм дип чат ябышты.Кайнанасына шул гына кирәк тә:элеп алып селкеп салды:”Шулай булмый ни кызым, шундый урын барында ике дә уйлама.Алга таба укырсың да менә дигән эшең булыр ичмасам,диде.
Октябрь аенда Зөбәрҗәтләр укучылар конференциясе үткәрергә уйладылар.Моның өчен унынчы “А” классыннан да кулай класс юк дип класс җитәкчесе Зөлхәбирә белән сөйләшеп тә куйдылар.Бу класста кызлар да бик күп һәм бик актив класс ул ,диде Камалия.Бар нәрсә дә әзер булгач көнен билгеләргә Зөбәрҗәтне җибәрде Камалия апасы.Зөбәрҗәт мәктәптә Зөлхәбирәне очрата алмый кайтты,районга китте диделәр.Ә кич Азамат гадәттәгечә тимерюлчылар клубына эшкә китте,Зөбәрҗәт иреннән озак та тормады Зөлхәбирә тора торган укытучылар тулай торагына укытучы кызны күреп конференция турында конкрет сөйләшеп кайтуны күздә тотып чыгып китте.
Тулай торакның утлары гөлт итеп янып тора.Тәрәзәләрдә ап-ак челтәрләр.Тышкы ишекне ачып керү белән коридорда караңгылык каршы алды аны.Коридорга кереп бераз торгач кына түрдәге тәрәзәдән төшкән лампочка яктылыгы белән ишекләр шәйләнде..Беренче ишекне шакып:” Зөлхәбирә кайсы бүлмәдә тора”,дип сорады. Зөбәрҗәт сөйләшкән чем кара чәчле кечкенә гәүдәле ,ирләрнекенә охшаган калын тавышлы математичканы танып белә иде ул.Укытучы кыз бик ипле генә итеп Зөлхәбирәнең кайсы бүлмәдә торганын аңлатты да ишекне япты.Ә Зөбәрҗәт караңгылыкта күз ияләшеп кузгалып киткәнче әлеге тавышның эчке яктан “хатыны килгән” дигән сүзне ишетеп алды.Кемнең хатыны килгән, ник килгән,Зөбәрҗәткә ул кызык түгел.Коридорның теге башындагы ишеккә ничек барып җитәргә.Сыгылып торган идән такталарына курка –курка басып әкрен генә атлады ул.Стенага тотынып барып иң соңгы ишекне какты.Ә эчке якта чыркылдап көлгән тавыш ишетелә.Ә ир-ат тавышы берөзлексез нидер сөйли.Зөбәрҗәт сак кына ишекне тагын шакыды.Хатын-кыз тавышы көлә-көлә килеп ишекне ачты.Ул ачкан ишектән Зөлбәрҗәткә яктылыкта ,өс киемнәрен салып үз өендәге кебек караватка сузылып ятып аның нидер сөйләгән Азаматы күренде.